Kielce · od 2016Zaburzenie dwubiegunowe
(Choroba afektywna dwubiegunowa)
W typowej depresji okresy smutku mogą przeplatać się z okresami normalnego nastroju. W zaburzeniu dwubiegunowym musi pojawić się stan z drugiego bieguna, czyli mania.
Kiedy możemy u siebie lub u osoby bliskiej podejrzewać manię?
To z reguły przychodzi dość nagle. Zaczynamy mieć ochotę ubierać się bardziej ekstrawagancko, może wyzywająco. Przede wszystkim stajemy się nadaktywni. Jakbyśmy dostali pakiet dodatkowej energii. Mamy ochotę do działania, mamy wrażenie, że wszystko możemy, nie ma przeszkód. Mamy pomysły na inwestycje, rozwój, przebudowę. Brak pieniędzy nie jest problemem. Przecież są kredyty. Możemy wziąć więcej, bo przecież interes z pewnością się powiedzie. Rodzina nie ma pojęcia o niczym, nie znają się. Tylko nas denerwują tymi swoimi uwagami, krytyką. Wyraźnie przyspiesza nam myślenie, mowa. Łatwiej przychodzą decyzje, których normalnie byśmy nie podjęli. Mamy większą ochotę na seks, także przygodny. Nie mamy problemu, by podejść do kobiety (mężczyzny), która w innej sytuacji by nas krępowała. Sen to strata czasu. Wystarczy 2-3, może 4 godziny. Nie czuję zmęczenia, to wystarczy. Jesteśmy głośniejsi, bardziej dominujący.
Taki stan może trwać tydzień (nie mniej), może dłużej – nawet kilka miesięcy. Może skończyć się nagle, może narastać do rozmiarów, w których stracimy kontrolę nad biegiem myśli. Mogą pojawić się objawy psychotyczne.
Takie epizody mogą się powtarzać raz na rok, kilka razy w roku lub raz na kilka lat. Pomiędzy nimi występują okresy normalnego nastroju albo często ciężkiej depresji.
W Centrum Leczenia Depresji i Lęku przeprowadzimy diagnostykę, poprowadzimy leczenie przede wszystkim farmakologiczne.
Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa
Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to zaburzenie nastroju, w którym występują epizody o przeciwnych biegunach: epizody depresyjne oraz epizody maniakalne lub hipomaniakalne. Między nimi zwykle są okresy remisji — czasu, w którym nastrój i funkcjonowanie wracają do normy.
ChAD nie jest „zmiennością nastroju” w potocznym rozumieniu. Epizody trwają tygodniami lub miesiącami, a nie godzinami, i wiążą się z wyraźną zmianą energii, aktywności, snu i zdolności do oceny sytuacji.
Epizod depresyjny i epizod maniakalny
W epizodzie depresyjnym dominują: obniżony nastrój, utrata zainteresowań, spadek energii, zaburzenia snu i apetytu, trudności z koncentracją, poczucie winy, a niekiedy myśli rezygnacyjne. Obraz bywa nieodróżnialny od depresji jednobiegunowej — i to jest źródłem najczęstszej pomyłki diagnostycznej.
W epizodzie maniakalnym lub hipomaniakalnym pojawiają się:
- podwyższony, ekspansywny lub drażliwy nastrój,
- zmniejszona potrzeba snu przy zachowanej lub zwiększonej energii,
- przyspieszony tok myślenia i mowy, gonitwa myśli,
- wzmożona aktywność i podejmowanie wielu spraw naraz,
- zawyżona samoocena, poczucie wyjątkowych możliwości,
- zachowania ryzykowne — wydatki, decyzje zawodowe, ryzykowne kontakty.
Hipomania bywa odbierana jako okres wyjątkowej formy i dlatego rzadko jest zgłaszana lekarzowi. To jeden z powodów, dla których od pierwszych objawów do prawidłowego rozpoznania mija często wiele lat.
Dlaczego prawidłowe rozpoznanie jest kluczowe
Osoby z ChAD zgłaszają się po pomoc niemal zawsze w fazie depresji — w hipomanii nie czują potrzeby leczenia. Jeśli wywiad nie obejmie pytań o wcześniejsze okresy wzmożonej energii, rozpoznana zostaje depresja nawracająca.
Konsekwencja jest istotna: leczenie wyłącznie lekiem przeciwdepresyjnym, bez stabilizatora nastroju, może u części pacjentów wywołać zmianę fazy na maniakalną lub przyspieszyć cykl choroby. Dlatego w diagnostyce zaburzeń nastroju zawsze pytamy o epizody podwyższonego nastroju, także te odległe w czasie, i — za zgodą pacjenta — o obserwacje bliskich.
Jak leczymy chorobę dwubiegunową
Leczenie ChAD ma dwa cele: opanowanie bieżącego epizodu oraz zapobieganie kolejnym. Ten drugi jest równie ważny i wymaga leczenia prowadzonego długoterminowo, także w okresach dobrego samopoczucia.
- Farmakoterapia — podstawą są stabilizatory nastroju, dobierane indywidualnie w zależności od przebiegu choroby, dominującego bieguna i chorób współistniejących. Leczenie wymaga regularnych wizyt kontrolnych, a przy części leków również okresowych badań laboratoryjnych.
- Psychoterapia i psychoedukacja — rozpoznawanie wczesnych objawów zwiastunowych, praca nad regularnym rytmem dobowym i snem, radzenie sobie ze skutkami przebytych epizodów.
- Diagnoza psychologiczna — pomocna, gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny.
Regularny sen i stały rytm dnia nie są w ChAD zaleceniem porządkowym — należą do elementów leczenia, ponieważ zaburzenia rytmu dobowego mogą wyzwalać epizody.
Wizyta w Kielcach lub online
Przyjmujemy przy ul. Żelaznej 33/3 oraz ul. Mielczarskiego 10 w Kielcach, bez skierowania. Aktualne stawki znajdziesz w cenniku; możliwa jest także wizyta online.
Na pierwszą wizytę warto zabrać dotychczasową dokumentację i listę przyjmowanych leków. Jeśli to możliwe, pomocna bywa obecność osoby bliskiej — jej obserwacje z okresów wzmożonej aktywności często wnoszą do diagnozy więcej niż sam wywiad z pacjentem.
Kontakt: 508 143 296, 539 141 856, recepcja@cldl.pl lub formularz kontaktowy.
Najczęstsze pytania o ChAD
Czy ChAD to to samo co wahania nastroju?
Nie. W ChAD mówimy o epizodach trwających tygodnie lub miesiące, którym towarzyszy zmiana energii, snu i funkcjonowania — a nie o zmienności nastroju w ciągu dnia.
Czy leczenie trzeba prowadzić stale?
W większości przypadków leczenie profilaktyczne prowadzi się długoterminowo, również w remisji. Odstawienie stabilizatora po ustąpieniu objawów jest jedną z najczęstszych przyczyn nawrotu.
Czy z ChAD można normalnie pracować?
Wiele osób z prawidłowo leczoną chorobą dwubiegunową funkcjonuje zawodowo i rodzinnie bez większych ograniczeń. Kluczowe są regularność leczenia i wczesne reagowanie na objawy zwiastunowe.
Czy leki przeciwdepresyjne są w ChAD zakazane?
Nie są zakazane, ale stosuje się je ostrożnie i zwykle w połączeniu ze stabilizatorem nastroju. Decyzję podejmuje lekarz na podstawie pełnego obrazu choroby.
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu i sposobie leczenia decyduje lekarz podczas wizyty.
