Kielce · od 2016Leczenie zaburzeń
obsesyjno-kompulsyjnych
Natręctwa
Natręctwa to myśli lub wyobrażenia, czyli obsesje mogą dotyczyć czegokolwiek, ale to coś musi być dla nas ważne np. myśl, że jako matka upuszczę dziecko na podłogę, albo wbiję w nie nóż. To przeraża, jak mogę w ogóle tak myśleć. Potem pojawia się kolejna myśl – a jeśli stracę nad sobą kontrolę? W efekcie narasta silny lęk. Myśli bluźniercze z reguły pojawiają się u osób głęboko wierzących, myśli o wbiciu noża w bliską osobę u kogoś komu bardzo na tej bliskiej osobie zależy. To co się pojawia w głowie nie jest zgodne ze mną, z moim systemem wartości, często oceniamy je jako bezsensowne. Dlatego jest tak uciążliwe.
myśli natrętne
Niekiedy myśli natrętne mogą dotyczyć czystości, obecności bakterii na rękach. Musimy wracać i myć ponownie i ponownie. Mycie jest kompulsją. Czynnością, która pozwala nam, może na krótko, ale zmniejszyć lęk wynikający z myśli natrętnej. Inną obsesją może być myśl o niezakręconych kurkach kuchenki gazowej, a kompulsją sprawdzanie. I kolejne sprawdzanie…
To można często skutecznie leczyć i farmakologicznie i psychoterapią.
Obsesje i kompulsje — jak działa OCD
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne opiera się na mechanizmie błędnego koła złożonego z dwóch elementów.
Obsesje to natrętne myśli, wyobrażenia lub impulsy, które pojawiają się wbrew woli i wywołują silny niepokój, wstręt albo poczucie winy. Osoba ich doświadczająca zwykle wie, że są nieuzasadnione — i właśnie to sprawia, że są tak dręczące.
Kompulsje to czynności lub akty myślowe wykonywane po to, by obniżyć napięcie wywołane obsesją: sprawdzanie, mycie, liczenie, powtarzanie, układanie, upewnianie się. Przynoszą chwilową ulgę, która utrwala cały mechanizm — mózg uczy się, że katastrofa nie nastąpiła dzięki rytuałowi.
Z czasem rytuały zajmują coraz więcej czasu i coraz mniej skutecznie redukują lęk.
Najczęstsze postacie OCD
- Obsesje dotyczące zanieczyszczenia — lęk przed brudem, zarazkami, chorobą; kompulsje w postaci mycia i unikania dotyku.
- Obsesje sprawdzania — wątpliwości, czy drzwi zostały zamknięte, żelazko wyłączone, dokument wysłany; wielokrotne kontrole.
- Obsesje agresywne — natrętne wyobrażenia skrzywdzenia kogoś bliskiego, przeżywane z ogromnym poczuciem winy.
- Obsesje o treści seksualnej lub bluźnierczej — myśli sprzeczne z wartościami osoby, budzące wstyd i lęk przed ich ujawnieniem.
- Potrzeba symetrii i porządku — przymus układania rzeczy w określony sposób, aż „poczuje się, że jest dobrze”.
Treść obsesji bywa dla pacjenta źródłem ogromnego wstydu i często to właśnie ona opóźnia zgłoszenie się po pomoc. Warto wiedzieć: natrętna myśl nie jest równoznaczna z pragnieniem ani z zamiarem. Osoby z OCD niemal nigdy nie realizują treści swoich obsesji — ich cierpienie bierze się właśnie z tego, że myśli te są sprzeczne z tym, kim są.
Kiedy zgłosić się po pomoc
Sporadyczne natrętne myśli zdarzają się większości ludzi i nie oznaczają zaburzenia. O OCD mówimy, gdy obsesje i kompulsje zajmują znaczną część dnia, wywołują wyraźne cierpienie albo zaczynają ograniczać funkcjonowanie.
Warto zgłosić się do specjalisty, jeśli rytuały pochłaniają więcej niż godzinę dziennie, jeśli zaczynasz unikać miejsc lub czynności, żeby nie wywoływać obsesji, albo jeśli angażujesz bliskich w upewnianie się i sprawdzanie.
Jak leczymy OCD
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne ma udokumentowane, skuteczne metody leczenia — wymagają one jednak konsekwencji i dobrze poprowadzonej terapii.
- Terapia ekspozycji z powstrzymaniem reakcji (ERP) — najlepiej udokumentowana forma psychoterapii poznawczo-behawioralnej w OCD. Polega na stopniowym, kontrolowanym kontakcie z bodźcem wywołującym obsesję przy jednoczesnym powstrzymaniu się od rytuału. Dzięki temu lęk wygasa naturalnie, bez potwierdzania, że rytuał był konieczny.
- Farmakoterapia — leki z grupy SSRI, w OCD zwykle w wyższych dawkach i przy dłuższym czasie oczekiwania na efekt niż w depresji. Pełną ocenę skuteczności przeprowadza się zwykle po kilku–kilkunastu tygodniach.
W wielu przypadkach połączenie obu metod daje najlepsze rezultaty. Kluczowe jest, by nie przerywać terapii w momencie, w którym lęk chwilowo rośnie — jest to spodziewany etap procesu.
Czego unikać
Kilka zachowań, które wydają się pomocne, w rzeczywistości podtrzymują zaburzenie:
- Zapewnianie i upewnianie. Prośby do bliskich o potwierdzenie, że „na pewno nic się nie stało”, działają jak kompulsja — przynoszą ulgę i wzmacniają mechanizm.
- Unikanie wyzwalaczy. Omijanie sytuacji wywołujących obsesje zawęża życie i utrwala lęk.
- Walka z myślami. Próba stłumienia natrętnej myśli zwykle zwiększa jej częstotliwość.
Bliskim osoby z OCD warto powiedzieć wprost: udział w rytuałach, choć podyktowany troską, pogarsza przebieg zaburzenia. Sposób wycofania się z tego udziału najlepiej ustalić wspólnie z terapeutą.
Wizyta w Kielcach lub online
Przyjmujemy przy ul. Żelaznej 33/3 oraz ul. Mielczarskiego 10 w Kielcach, bez skierowania. Aktualne stawki znajdziesz w cenniku; możliwa jest również wizyta online.
Kontakt: 508 143 296, 539 141 856, recepcja@cldl.pl lub formularz kontaktowy.
Najczęstsze pytania o OCD
Czy natrętne myśli o skrzywdzeniu kogoś oznaczają, że jestem niebezpieczny?
Nie. W OCD te myśli są sprzeczne z wartościami osoby i właśnie dlatego wywołują tak silny lęk. Cierpienie, jakie powodują, jest sygnałem odwrotnym do zamiaru.
Czy OCD można wyleczyć?
U wielu osób objawy udaje się zredukować na tyle, że przestają ograniczać życie. Przebieg bywa nawrotowy, dlatego istotne są narzędzia wypracowane w terapii.
Dlaczego terapia ekspozycyjna na początku nasila lęk?
Ponieważ rezygnacja z rytuału oznacza pozostanie z niepokojem, który dotąd był natychmiast redukowany. To etap przejściowy i konieczny — lęk wygasa, gdy nie zostaje potwierdzony rytuałem.
Czy leki wystarczą bez terapii?
Farmakoterapia zmniejsza nasilenie objawów, ale najlepsze i najtrwalsze efekty daje połączenie jej z terapią ERP.
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu i sposobie leczenia decyduje lekarz podczas wizyty.
